Kiedy zburzono Kolumnę Zygmunta?

SONY DSCTekst ten już kiedyś publikowałem na starym blogu, niemniej pytania o Kolumnę pozostają aktualne, więc go powtarzam, w wersji trochę rozszerzonej.

Pojawiły mi się pewne wątpliwości odnośnie kwestii, która do tej pory wydawała mi się absolutnie oczywista, mianowicie co do daty zniszczenia Kolumny Zygmunta.

Głęboko w pamięci mam zakodowaną datę 2 września 1944 r., tj. podczas powstania warszawskiego, w ramach upadku Starówki. Tak też formułowane były pytania egzaminacyjne na przewodnika po Warszawie.
Tyle, że nadziałem się na pewne rozbieżności w źródłach.
Popatrzmy zatem:

Bedeker Warszawski – K. Mórawski, W. Głębocki, Iskry 1996, str. 51:

[kolumna] Padła w nocy z 1 na 2 września 1944 strzaskana pociskiem niemieckiego działa czołgowego.

Encyklopedia Warszawy – PWN 1975, str 276:

zburzona przez hitl. w czasie powst. warsz.;

 

Encyklopedia Warszawy – PWN 1994, str 345:

1944 zburzona przez Niemców;

 

 

Warszawa, materiały pomocnicze dla kursów przewodnickich – W. Bilski – Warszawa 2009, str 18:

kolumna padła ofiarą barbarzyństwa hitlerowców, którzy 2 września 1944 r. […] strzaskali ją pociskami z armaty czołgowej;

 

 

Warszawa w latach 1939 – 1945 – K. Dunin – Wąsowicz – PWN 1984, str 166:

W czasie powstania warszawskiego zniszczono kolumnę Zygmunta;

 

Ale po sięgnięciu do innych źródeł robi się ciekawiej…

Atlas Architektury Starego Miasta w Warszawie – M. Lewicka, Arkady 1992, str 45:

W 1945 r., ocalały dotąd z pożogi ostatniej wojny pomnik, runął powalony przez ustępujących okupantów niemieckich;

zdanie dalej następuje odesłanie do fot. 34, która podpisana jest następująco:

Powalony posąg króla w 1944 r.

Ach… cóż za dwie wzajemnie się wykluczające informacje w jednej pozycji :)

No to sięgam do kolejnego źródła

Atlas Architektury Warszawy – J.A. Chrościcki, A. Rottermund, Arkady 1977, str. 219:

Kolumna zniszczona w styczniu 1945;

Mówiąc szczerze nadal mam wątpliwości, sięgam więc do monografii poświęconej Kolumnie Zygmunta

Kolumna Zygmunta – B. Szymanowska, PWN 1972, seria Zabytki Warszawy, str. 90:

W styczniu 1945 roku Niemcy celowo zdruzgotali trzon kolumny, posąg runął na ziemię.

Źródło wydaje się poważne – seria monografii o zabytkach Warszawy ma bardzo dobrą renomę, konsultant – prof. Lorentz wzbudza zaufanie.
Ostatnie poważne źródło jakie mam pod ręką to Katalog Zabytków Sztuki a tam…

Katalog Zabytków Sztuki Miasto Warszawa cz. 1 Stare Miasto – red. J. Łoziński i A. Rottermund, Wyd. Artystyczne i Filmowe 1993, str. 409:

W styczniu 1945 zniszczenie kolumny przez Niemców; posąg runął nie ulegając jednak poważniejszym uszkodzeniom.

No i mówiąc szczerze jestem w kropce.
Jedno to zakodowana głęboko w świadomości i podświadomości data 2 lub z 1 na 2 września 1944 r. a z drugiej całkiem poważnie wyglądające źródła.

Kiedy zatem zburzono kolumnę? Może ktoś wie coś więcej i rozjaśni?

  • Andrzej Gliwinski

    Natrafiłem na ten sam problem, a zdziwiło mnie zdjęcie na stronie głównej ONZ w N.Y. w rozdziale About the UN – jest to pierwsze zdjęcie.._http://www.un.org/en/about-un/index.html_otoczenie w ruinie, a kolumna stoi cała – z posągiem na szczycie. Pod zdjęciem jest podany rok 1945. Pozdrawiam.